Licht in de tent

Door Katja Blok, trainer How2talk2kids en coach bij Familieraad. 

Er wordt gekampeerd, de kinderen liggen samen met vriendinnen in een tent en de ouders zitten nog gezellig buiten. De kinderen gaan maar niet slapen natuurlijk. Op een gegeven moment gaat er zelfs licht aan in de tent en moeder wordt boos. Ze vraagt: “Wie heeft die lamp aangedaan?” Hierop komt geen antwoord maar wat vaag gemompel. Moeder wil per se dat er eerlijk geantwoord wordt en er volgt een ruzie van ongeveer een uur. Moeder denkt op een gegeven moment wel: ‘Dit loopt uit de hand, waar gaat dit over?’ maar op een of ander manier is de strijd ook niet meer te stoppen en wordt de verwachting dat de kinderen eerlijk moeten zijn steeds groter. Wat ze ook bedenken (misschien moet er op een briefje worden geschreven wie het deed) ze komen er niet uit.
Pas later als de storm is gaan liggen, komt de aap uit de mouw, dochter vertelt dat ze de lamp in de tent per ongeluk heeft aangestoten waardoor die aanging. Moeder verzucht waarom ze dat dan niet gewoon meteen heeft gezegd?

Goede vraag! Wat gaat hier nou mis? Waarom loopt het zo uit de hand? Waarom wordt er niet eerlijk geantwoord?

Haal de persoonlijke angel er uit!

Wanneer het licht in de tent aangaat, wordt als eerste een vraag gesteld met een beschuldiging er in: “Wie heeft het licht aangedaan?” Deze vraag past bij een ouder die boos of geërgerd is. Dat gevoel is heel begrijpelijk, maar vertroebelt ook je blik, zodat je niet meer ziet waar het eigenlijk over gaat. Want gaat deze situatie wel over eerlijk zijn?

De meest voorkomende manieren van ouders om kinderen te laten meewerken zijn: beschuldigen, vragen stellen, waarschuwen, advies geven, stempel plakken enz. We hebben geleerd dat dit niet werkt.
Wat wel werkt is: beschrijven, informatie geven, waarden en verwachtingen noemen, keuzes geven, beschrijven wat je voelt.

Ook belangrijk: wat voor gevoel heb ik als ouder waar ik ook rekening mee moet houden? Ben je ik zelf geërgerd, teleurgesteld, boos? En de meiden, wat voor gevoel hebben zij? Zij zijn natuurlijk super blij en uitgelaten dat ze samen in een tent mogen slapen.

Dus: haal adem en stel eerst jezelf de juiste vraag. Wat vind ik zo vervelend aan deze situatie en wat wil ik wel en wat wil ik niet? Je kunt je afvragen welke regel de kinderen overtreden? Kun je daar iets over zeggen? Gaat het over wat er gebeurt of wie het heeft gedaan? En wat doe je dan? Geef je diegene (of dreig je met) straf zodat ze het niet meer zullen doen?

Natuurlijk komen deze vragen misschien niet in je op als je ergens aan ergert of wilt dat iets stopt.
Als je niet zo goed weet wat je op het moment zelf moet doen, helpt het altijd om de situatie te beschrijven! Zo kun je namelijk afstand bewaren en de persoonlijke angel er uithalen. Jijzelf wordt niet alleen meer geregeerd door je gevoel en de kinderen krijgen de ruimte om met jouw grenzen om te gaan en mee te werken.

Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen:

  • “Er is licht aan in de tent. Dat wil ik niet. Ik verwacht dat jullie nu gaan slapen.”
  • “Meiden ik snap wel dat jullie helemaal door het dolle heen zijn met z’n allen in die tent! We hadden gezegd om 11 uur licht uit.”
  • “Ik begin zo langzamerhand mijn geduld te verliezen en ik merk dat ik boos wordt. Ik verwacht dat jullie nu het licht uitdoen en gaan slapen.”
  • “Meiden verdorie nu ben ik het zat, licht uit en slapen!”\
  • “Jullie kunnen kiezen, van dat licht afblijven of mij dat lampje geven.”
  • “Op deze manier kunnen we niet kamperen, het moet voor iedereen gezellig blijven.”
  • “Er is iemand die niet met zijn tengels van dat lampje af kan blijven, ik haal het nu weg, want zo kunnen jullie niet slapen en ik niet gezellig praten!”

Op deze manier wordt de hele situatie niet zo groot gemaakt dat het uiteindelijk draait om opbiechten of om eerlijk zijn. Maar het gaat om waar het over gaat, het licht mag niet meer aan en er moet geslapen worden.

Hoe stimuleer je eerlijkheid?

Wanneer het wel over eerlijk zijn gaat dan is de zin: “Ik verwacht dat je het eerlijk zegt.” een mooi begin. En creëer zelf ook een sfeer waarin eerlijkheid gedijt. Maak het veilig voor iemand om zijn ‘zonden’ op te biechten, het is best spannend om eerlijk te zijn ook al ben je nog zo ondeugend of fout geweest! Het geweten van een kind speelt meestal heus wel op! Ieder kind is echter ook bang voor beschuldiging, afkeuring en straf, voor de boosheid, teleurstelling en het verdriet van zijn ouders. Een kind zal pas iets durven op te biechten als hij zich ook veilig voelt, en als zijn ouders om kunnen gaan met zijn fouten en als hij weet dat hij als persoon niet wordt afgekeurd.

Stel dat je weet dat jouw kind iets heeft gedaan wat niet mag, zeg dat dan zelf ook eerlijk en ga een kind niet uitlokken om te kijken of hij eerlijk is. Zeg dat je het weet, dat je ervan schrikt, wat je ervan vindt en dat het niet mag! En zeg dat je er op vertrouwt dat je kind het niet weer zal doen of dat je verwacht dat hij om hulp zal vragen als hij in de verleiding komt.

Stel je grenzen als je met je kind communiceert en als je je kind confronteert met zijn foute/stoute gedrag dat werkt veel beter dan alleen maar boos worden en straffen! Straf leidt namelijk af van waar het werkelijk over gaat. Het kind wordt bang voor de straf en gaat niet aan de slag met zijn eigen gedrag.

Natuurlijk mag en moet een kind af en toe bang zijn dat zijn ouder boos wordt omdat hij iets heeft gedaan wat niet mag. Als je gaat bespreken wat er is gebeurd, dat is trouwens altijd aan te raden, besteed er dan aandacht aan en zorg er ook voor dat je -ook al ben je nog zo boos, geschrokken, bezorgd of teleurgesteld- je met je eigen gevoelens om kunt gaan. Zo begrens je de situatie en belast je je kinderen niet met je eigen gevoelens (van onmacht). Zodoende kun je als ouder leiding geven én het kind de ruimte bieden om te leren van zijn fouten. Dat kan alleen als hij niet (meer) bang hoeft te zijn voor jouw gevoelens, afkeuring en straf, maar er op kan vertrouwen dat je hem ook helpt, dus opvoedt. Soms is het voldoende om een voorval te bespreken, maar soms is het ook nodig om je kind goed in de gaten te houden, regels te stellen, te controleren en te begrenzen. Dat is ontwikkeling voor kinderen en ouders!

Katja Blok is moeder van twee dochters, trainer bij How2talk2kids sinds 2009 en ouderschapscoach bij Familieraad. Familieraad is er voor alle ouders die tijdelijk hun vertrouwen in hun ouderlijke intuïtie en opvoedkundige kwaliteiten kwijt zijn. Ook bij scheiding is Familieraad er voor oudersen kinderen. Ze schreef deze blog al eerder voor haar eigen website.

www.familie-raad.nl

Dit vind je wellicht ook interessant

Ruzie tussen broers en zussen

Veilig social media gebruiken

‘Ik verveel me! Er is echt helemaal NIKS te doen…’

10 tips om het gezellig te houden aan tafel

Schermtijd: 5 tips om ermee te dealen

In plaats van STRAF

Baas over eigen lijf. Zo leg je dat uit